XBRL is bijna 20 jaar oud en werkt prima voor machines. iXBRL is jonger, werkt voor mensen én machines. Dat lijkt een detail. Voor toezichthouders en uitvoeringsorganisaties verandert het de manier waarop ze naar rapportages kunnen kijken. Wie werkt met XBRL kent het beeld: een berg tags, contexten en dimensies die alleen zinnig zijn als je ze door een tool haalt. De rapportage die de aanleverende partij ziet is een pdf of Word-bestand. De rapportage die de ontvanger krijgt is een XML-bestand. Twee versies van hetzelfde verhaal, met alle risico op afwijkingen die daarbij hoort. iXBRL (Inline XBRL) legt die twee versies over elkaar. Eén bestand, meestal een HTML-document, waar de getagde data ín het leesbare rapport zit ingebakken. De accountant leest het rapport. De ontvangende organisatie leest de getagde data. Iedereen kijkt naar hetzelfde bestand.
De rapportage is niet meer een black box die je pas kunt duiden na verwerking. Je opent het bestand, ziet het jaarverslag zoals de instelling het bedoeld heeft, en kunt tegelijk de data-analyse eroverheen leggen. Discussies over "wat bedoelde de indiener nou eigenlijk" nemen af, omdat context en cijfer letterlijk op dezelfde regel staan.
Validatie kan strenger én transparanter. Bij XBRL zit de validatie in een aparte laag die de indiener niet ziet. Bij iXBRL kun je fouten in het portaal terugkoppelen op de plek waar ze staan, met een verwijzing naar de originele passage. Dat drukt correctierondes omlaag, omdat de indiener direct snapt wat er misgaat. Vergelijkbaarheid tussen instellingen wordt haalbaar zonder dat je zelf data moet reconstrueren. Iedereen levert aan tegen dezelfde taxonomie, in hetzelfde format, met dezelfde tags. Onderling vergelijken, benchmarken en signaleren van uitschieters kan grotendeels geautomatiseerd.
iXBRL is geen betere data-kwaliteit. Als de bron rammelt, rammelt het bestand ook. Wat iXBRL wél doet is verhullen moeilijker maken. Alles zit in één document, met tags en al. Onduidelijkheid over herkomst of interpretatie valt eerder op. Ook is iXBRL geen kleiner project dan XBRL. De taxonomie moet kloppen. De filing rules moeten helder zijn. Het portaal moet aanleveraars fatsoenlijk begeleiden. En de ontvanger moet weten wat er binnenkomt en hoe die stroom in het bestaande proces past.
Bij de KVK loopt iXBRL al voor jaarrekeningen. Bij DUO gaat het proefjaar per september van start voor de jaarverantwoording in het onderwijs. De ESMA schrijft iXBRL voor bij beursgenoteerde ondernemingen (ESEF). Bij de Belastingdienst zit iXBRL in de pijplijn voor onder andere erf- en schenkbelasting. En als je als bedrijf je duurzaamheidsraportage opstelt conform de CSRD en aanlevert aan de toezichthouder, dan doe je dat (verplicht) in iXBRL. Wie als toezichthouder of uitvoeringsorganisatie nog XBRL-only verwerkt, zal daar de komende jaren tegenaan lopen.
iXBRL is geen technische keuze die je aan een leverancier kunt overlaten. Het raakt aan hoe je je toezichts- of uitvoeringsproces inricht: welke fouten je op welk moment wilt zien, hoeveel begeleiding je aanleveraars biedt, en wat je met de rijkere data uiteindelijk gaat doen. Dat gesprek voer je het beste vóór je aanbesteedt, niet erna.