De Europese Unie bouwt aan een infrastructuur voor grensoverschrijdende toegang tot gezondheidsdata. De European Health Data Space (EHDS) is geen toekomstmuziek meer: de wetgeving is vastgesteld, de eerste uitvoeringshandelingen worden gepubliceerd en Nederland bereidt zich actief voor. Twee recente ontwikkelingen laten zien hoe serieus dat is.
De Europese Commissie heeft een conceptuitvoeringshandeling voor HealthData@EU ter consultatie voorgelegd. Tot 29 september 2026 kunnen stakeholders reageren. Deze uitvoeringshandeling werkt de technische vereisten uit voor grensoverschrijdende toegang tot gezondheidsdata voor secundair gebruik, denk aan wetenschappelijk onderzoek, beleidsanalyse en kwaliteitsverbetering.
Concreet: de uitvoeringshandeling beschrijft hoe Health Data Access Bodies (HDAB's) — nationale instanties die toegang tot gezondheidsdata reguleren — met elkaar samenwerken via een gedeeld IT-platform. Nederland heeft zijn eigen HDAB. De consultatieprocedure is de laatste kans voor organisaties in het veld om de uitwerking van deze regels mede te bepalen.
Tegelijkertijd heeft MedMij bekendgemaakt dit najaar te starten met verkenningen naar nieuwe functies om het MedMij Afsprakenstelsel voor te bereiden op de nieuwe burgerrechten uit de EHDS. Uit eerder onderzoek blijkt dat het stelsel al een goede basis biedt, maar dat aanvullende ontwikkelingen nodig zijn.
De verkenningen richten zich op:
MedMij werkt daarbij samen met VWS en andere partijen aan randvoorwaarden op het gebied van identificatie, vindbaarheid van gegevens en toegang tot logginginformatie.
De EHDS verandert de spelregels fundamenteel. Gezondheidsdata wordt niet langer alleen beheerd door zorgverleners en instellingen — burgers krijgen actieve rechten: inzage, correctie, overdracht, en zelfs het recht om eigen informatie toe te voegen. Dat vraagt om robuuste datastructuren, heldere standaarden en systemen die deze rechten technisch kunnen ondersteunen.
Voor organisaties in het zorgdatalandschap is dit het moment om te bepalen hoe zij zich positioneren. De EHDS is geen compliance-oefening die je even afvinkt; het is een structurele herordening van wie welke rechten heeft over welke data. Organisaties die nu investeren in interoperabele, goed gedocumenteerde datastructuren, staan straks veel sterker.
SureSync volgt de EHDS-ontwikkelingen nauwgezet en is betrokken bij de vertaling van Europese vereisten naar de Nederlandse praktijk. De vraag naar betrouwbare, gestandaardiseerde gegevensuitwisseling wordt door de EHDS niet kleiner.