De Europese Unie bouwt aan een infrastructuur voor grensoverschrijdende toegang tot gezondheidsdata. De European Health Data Space (EHDS) is geen toekomstmuziek meer: de wetgeving is vastgesteld, de eerste uitvoeringshandelingen worden gepubliceerd en Nederland bereidt zich actief voor. Twee recente ontwikkelingen laten zien hoe serieus dat is.
HealthData@EU: Europese infrastructuur voor secundair gebruik
De Europese Commissie heeft een conceptuitvoeringshandeling voor HealthData@EU ter consultatie voorgelegd. Tot 29 september 2026 kunnen stakeholders reageren. Deze uitvoeringshandeling werkt de technische vereisten uit voor grensoverschrijdende toegang tot gezondheidsdata voor secundair gebruik, denk aan wetenschappelijk onderzoek, beleidsanalyse en kwaliteitsverbetering.
Concreet: de uitvoeringshandeling beschrijft hoe Health Data Access Bodies (HDAB's) — nationale instanties die toegang tot gezondheidsdata reguleren — met elkaar samenwerken via een gedeeld IT-platform. Nederland heeft zijn eigen HDAB. De consultatieprocedure is de laatste kans voor organisaties in het veld om de uitwerking van deze regels mede te bepalen.
MedMij: van nationaal stelsel naar Europees fundament
Tegelijkertijd heeft MedMij bekendgemaakt dit najaar te starten met verkenningen naar nieuwe functies om het MedMij Afsprakenstelsel voor te bereiden op de nieuwe burgerrechten uit de EHDS. Uit eerder onderzoek blijkt dat het stelsel al een goede basis biedt, maar dat aanvullende ontwikkelingen nodig zijn.
De verkenningen richten zich op:
- Het ondersteunen van rectificatieverzoeken: burgers krijgen het recht om onjuiste gezondheidsgegevens te laten corrigeren
- Het toevoegen van eigen informatie aan dossiers
- Het delen en overdragen van gegevens aan andere zorgverleners of systemen
- Het gebruik van een Europees patiëntenoverzicht (European Patient Summary)
- Notificaties bij nieuwe informatie in het gezondheidsdossier
MedMij werkt daarbij samen met VWS en andere partijen aan randvoorwaarden op het gebied van identificatie, vindbaarheid van gegevens en toegang tot logginginformatie.
Wat dit betekent voor de zorgdatawereld
De EHDS verandert de spelregels fundamenteel. Gezondheidsdata wordt niet langer alleen beheerd door zorgverleners en instellingen — burgers krijgen actieve rechten: inzage, correctie, overdracht, en zelfs het recht om eigen informatie toe te voegen. Dat vraagt om robuuste datastructuren, heldere standaarden en systemen die deze rechten technisch kunnen ondersteunen.
Voor organisaties in het zorgdatalandschap is dit het moment om te bepalen hoe zij zich positioneren. De EHDS is geen compliance-oefening die je even afvinkt; het is een structurele herordening van wie welke rechten heeft over welke data. Organisaties die nu investeren in interoperabele, goed gedocumenteerde datastructuren, staan straks veel sterker.
SureSync volgt de EHDS-ontwikkelingen nauwgezet en is betrokken bij de vertaling van Europese vereisten naar de Nederlandse praktijk. De vraag naar betrouwbare, gestandaardiseerde gegevensuitwisseling wordt door de EHDS niet kleiner.
FAQ
Hier vind je veelgestelde vragen over dit onderwerp. Staat je vraag er niet tussen of wil je een expert spreken over onze (zorg)oplossingen? Neem gerust contact met ons op. 
De European Health Data Space (EHDS) is Europese wetgeving die twee doelen heeft: burgers meer controle geven over hun eigen gezondheidsdata (primair gebruik), en gezondheidsdata beschikbaar maken voor onderzoek, beleid en innovatie (secundair gebruik). De EHDS verplicht lidstaten tot het opzetten van nationale structuren die dit faciliteren.
HealthData@EU is de Europese digitale infrastructuur voor grensoverschrijdende toegang tot gezondheidsdata voor secundair gebruik. Het verbindt de nationale Health Data Access Bodies van de EU-lidstaten en maakt het mogelijk om datasets uit verschillende landen te koppelen voor onderzoek en beleid.
Een HDAB is een nationale instantie die toegang verleent tot gezondheidsdata voor secundair gebruik. In Nederland is dit de uitvoerende partij die onderzoeksaanvragen beoordeelt en toegang regelt. De EHDS verplicht elke lidstaat tot het aanwijzen van een dergelijke instantie.
Burgers krijgen onder de EHDS onder meer het recht op inzage in hun gezondheidsdata, het recht op rectificatie van onjuiste gegevens, het recht om eigen informatie toe te voegen aan hun dossier, en het recht om gegevens over te dragen naar een andere zorgverlener of systeem.
De EHDS kent een gefaseerde invoering. De eerste rechten voor primair gebruik gaan in 2027 in. De infrastructuur voor secundair gebruik volgt daarna. MedMij bereidt het Nederlandse afsprakenstelsel voor op deze rechten via verkenningen die dit najaar starten.