Veranderen is een noodzaak en verdomd lastig

Veranderen is moeilijk en daarom zijn tegenargumenten snel gevonden. Om daar tegenwicht aan te bieden, helpt het om te benoemen wat de bijkomende voordelen zijn. Discussies vermengen zich vaak tot een specifiek voor- of nadeel, wat zelden recht doet aan de bredere implicaties. In dit stuk noem ik een aantal voorbeelden waarbij een verandering direct meerdere effecten met zich meedraagt.

Meerdere effecten, één beweging

Om concreet te beginnen: elektrisch vervoer is behalve veel efficiënter dan een brandstofvoertuig, ook zonder lokale uitlaatgassen op plekken waar veel mensen wonen. Steden kunnen in één keer hun doelstellingen halen voor gezondere lucht. De elektrische fiets (inclusief de bekritiseerde fatbike) heeft er mooi voor gezorgd dat een groot deel van de knetterende en stinkende tweetaktbrommers van het fietspad is verdwenen. Ook durven steeds meer steden de balans te verleggen naar meer ruimte voor langzaam verkeer. Iedereen die in een stad woont ziet dat de auto een weinig efficiënt vervoermiddel is om binnen die stad van A naar B te komen. De inmiddels breed ingezette 30-kilometerzones (en ja, niet altijd op iedere plek even logisch) dragen er weer aan bij dat het veiliger wordt om te voet en op de fiets in de stad rond te gaan.

Als het de verkeerde kant op beweegt

Veranderingen kunnen ook de verkeerde kant op bewegen. Uit onderzoek van The New York Times blijkt hoe de drang naar steeds 'veiligere', hogere en grotere auto's een risico vormt voor kwetsbare verkeersdeelnemers. Het is terug te zien in de ongevalsstatistieken. In Europa loopt het nog niet zo hard, maar de SUV is inmiddels het meest verkochte model. De principes die tot ernstiger verkeersongevallen leiden (impact op kwetsbare lichaamsdelen bij een botsing, verhoogde kans op een botsing door slechter overzicht) zijn niet veel anders. Deze trend valt samen met het feit dat voertuigen met een groter frontaal oppervlak meer luchtweerstand hebben, meer grondstoffen gebruiken en er toe leiden dat meer massa in beweging wordt gebracht, wat voor een voertuig ongewenst is. Al jaren geleden werd gepubliceerd hoe de SUV-trend een van de belangrijkste redenen is voor stijgende CO2-emissies wereldwijd. Dat we tegelijk voertuiglabels per klasse hanteren, waardoor ook een SUV een A-label kan krijgen, laat zien hoe lastig het is om bredere effecten mee te wegen. Een beetje als de diepvriespizza met een A-label Nutri-Score.

Het beste ontwerp klopt in de basis

Waarom moeten auto's goed remmen, mogen ze niet doorgeroest zijn en krijgen ze uitgebreide veiligheidstests? Voor het beschermen van voetgangers en fietsers wordt de oplossing steeds vaker in elektronische systemen gezocht. Elke ontwerper weet dat het beste ontwerp in de basis moet kloppen. Elektronica kan helpen, maar kan een verkeerde ontwerpkeuze nooit ongedaan maken.

De roze olifant in de kamer

De spreekwoordelijke roze olifant mag als voorbeeld niet ontbreken. Uit recent onderzoek van Wageningen University & Research blijkt dat Nederland netto voedselimporteur is, in tegenstelling tot wat vaak wordt geframed. Vlees- en zuivelconsumptie is een belangrijke driver van wereldwijde ontbossing, waar geen aanplantprogramma tegenop kan. Het argument dat zonder vleesindustrie de voedselzekerheid in gevaar komt, is dus een discussie die meer nuance verdient. Moet het allemaal direct naar nul? Buiten dat dit maatschappelijk complex zou zijn, is een verschuiving richting minder vlees en zuivel een onvermijdelijk vertrekpunt om de wereldbevolking te blijven voeden en ons in balans te brengen met de natuurlijke omgeving. Even ter visualisatie: zo'n 10.000 jaar geleden was vrijwel 100% van de dierlijke biomassa wild en in balans. Inmiddels is 36% van die biomassa mens en slechts 4% wild (van muis tot olifant). De rest is vee en hobbydieren. Minder vlees op je bord draagt dus bij aan herstel van biodiversiteit en beter landgebruik.

Vliegen: de neveneffecten los bespreken werkt niet

Vliegen is een bekend thema als het gaat om klimaatverandering en de neveneffecten worden vaak los besproken. Dat leidt tot wensdenken waarbij technologische vernieuwing het straks allemaal zal moeten oplossen. Geluidsoverlast bij bewoners bestrijd je niet alleen met isolerend glas. Toeristische explosies in populaire steden los je niet op met een paar euro extra toeristenbelasting zolang een vlucht Londen goedkoper is dan een treinretourtje Amsterdam-Maastricht. Het argument dat groei in vliegverkeer noodzakelijk is voor de economie is minder logisch dan het klinkt. Juist extra groei blijkt in veel sectoren de meerwaarde te verkleinen: het leidt tot prijsdruk en kleinere marges, of het nu om een luchtvaartmaatschappij gaat of om varkenshouders. Beperking kan een product of dienst juist nieuwe waarde geven. De nevenkosten voor klimaat en gezondheid worden bovendien meestal niet in het businessmodel meegenomen. Juist het kiezen van een eigen strategie zorgt ervoor dat je vooroploopt op wat morgen een noodzaak wordt. Dan krijg je meer tijd om je aan te passen, in plaats van straks op schokgolven te moeten reageren.

Van welvaart naar welzijn

Zo zijn er nog vele voorbeelden te noemen. In een land dat wereldwijd tot de top wordt gerekend qua welvaart, blijkt cijfermatig dat welzijn afneemt. Hoog tijd om slimmer te kiezen richting het bredere welzijn.

En ja, een sterke economie is belangrijk voor de doorontwikkeling van een samenleving. Het komt dan goed uit dat welzijn een belangrijke motor is voor economische groei. Succesvolle bedrijven weten dit al lang, dus hoog tijd om duidelijker te kiezen voor positief en duurzaam beleid dat zorgt voor versnelling.

Wachten op regelgeving is de dure route

Regelgeving is aan schommelingen onderhevig, zoals we ook rond de CSRD hebben gezien. Regels kunnen doorschieten, juist als benodigde veranderingen te lang worden uitgesteld. Reden te meer om als bedrijf zelf een duidelijke koers uit te zetten. Op die manier ga je stapsgewijs vooruit en wordt de regelgeving die vroeg of laat toch komt een stuk eenvoudiger om aan te voldoen.

Bij SureSync geloven we in dat principe. Als een verandering logisch is, waarom uitstellen?