ESMA zet digitale vereisten voor sustainability reporting tijdelijk on hold: wat betekent dat voor uitgevende instellingen?

*Een uitgevende instelling is een bedrijf dat aandelen, obligaties of andere effecten uitgeeft.

Begin mei publiceerde ESMA, de Europese toezichthouder op de financiële markten, haar jaarlijkse ‘Report on Corporate reporting enforcement and regulatory activities’. Het rapport geeft  een beeld van hoe nationale toezichthouders en ESMA in 2025 toezicht hielden op corporate reporting binnen de EEA: over financiële verslaggeving, duurzaamheidsverslaggeving én digitale verslaggeving onder het European Single Electronic Format (ESEF). Voor 2025 was het bovendien het eerste handhavingsjaar van de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) in de in-scope landen.

Het rapport is een aanrader voor iedereen die wil weten hoe verslaggeving in de praktijk verloopt in Europa. De rode draad: handhaving wordt niet alleen ingezet om te bestraffen, maar vooral om de kwaliteit, consistentie en bruikbaarheid van gestructureerde data te verbeteren. We vroegen Sander 't Hoen, Lead Taxonomy Development & Tooling bij SureSync, naar de punten die er voor uitgevende instellingen echt toe doen.

Het meest opvallende nieuws: digitale markering voor sustainability reporting is geparkeerd

"Het belangrijkste signaal uit dit rapport is dat ESMA de verdere ontwikkeling van de digitale vereisten voor sustainability reporting tijdelijk heeft stilgelegd," aldus Sander. "De verplichting om het duurzaamheidsrapport in iXBRL te markeren, inclusief de Article 8 Taxonomy Regulation disclosures, staat nog gewoon in de RTS on ESEF. Maar ESMA wacht op de uitkomsten van het Omnibus Simplification Package en de herziene ESRS-taxonomieën voordat ze die digitale vereisten verder uitwerkt."

De praktische consequentie is belangrijk om scherp te hebben, benadrukt hij: "Er is op dit moment dus nog géén concrete iXBRL-markeerverplichting voor sustainability reporting van kracht. Uitgevende instellingen die zich daar al druk over maakten, krijgen even lucht. Maar het is uitstel, geen afstel."

De ESEF-verplichtingen voor financiële verslaggeving lopen gewoon door

Terwijl de duurzaamheidskant in afwachting is, verandert er aan de financiële kant niets. "De bestaande ESEF/iXBRL-verplichtingen voor de financiële verantwoording blijven onverkort gelden," zegt Sander. "Voor boekjaar 2025 leverden zo'n 3.000 uitgevende instellingen een iXBRL-gemarkeerd financiële verantwoording aan. Dat is inmiddels routine, maar de kwaliteit ervan blijft een aandachtspunt."

Drie hardnekkige problemen bij het markeren van jaarrekeningen

Juist op dat punt is het rapport volgens Sander het meest leerzaam. ESMA signaleert drie categorieën problemen die vaak terugkomen:

• Juistheid. Twaalf uitgevende instellingen hadden een mismatch tussen het gekozen IFRS-taxonomie-element en de werkelijke disclosure. "Denk aan te brede of verouderde elementen, dimensies die verkeerd worden toegepast (bijvoorbeeld een related-party-as op een item dat helemaal niets met related parties te maken heeft) en inconsistentie tussen de leesbare laag en de XBRL-laag," licht Sander toe.
• Consistentie. Tien uitgevende instellingen gebruikten in de toelichtingen andere, vaak nauwere markeringen dan in de primaire financiële overzichten, of markeringen die simpelweg niet aansloten op de inhoud van de noot. "Dezelfde post die op twee plekken anders wordt gemarkeerd: daar struikelt een geautomatiseerde analyse meteen over."
• Volledigheid. Vergelijkende cijfers over de voorgaande periode, nul-bedragen en voetnoten met monetaire informatie werden regelmatig niet gemarkeerd. Ook ontbraken diverse verplichte text-block markeringen.

Sander ziet hierin een patroon: "Het zijn stuk voor stuk problemen die ontstaan in het proces, niet in de cijfers. Met de juiste validatie, een goede koppeling tussen de leesbare en de gemarkeerde laag, en controles op volledigheid zijn ze grotendeels te voorkomen vóórdat een rapport de deur uitgaat."

De richting is duidelijk, de timing nog niet

Wat betekent dit alles voor de komende jaren? "De richting van ESMA staat als een paal boven water," zegt Sander. "Sustainability reporting onder ESRS gáán uiteindelijk in iXBRL verplicht worden. Maar door de Omnibus-discussies zijn de exacte timing en scope nu nog onzeker. ESMA monitort actief en past de digitale vereisten aan zodra de herziene ESRS en de bijbehorende taxonomieën helder zijn."

Zijn advies aan uitgevende instellingen is dan ook om de pauze niet als pauze te zien. "Gebruik de tijd die je nu krijgt. Wie de kwaliteit van zijn financiële iXBRL-rapportage nu al op orde brengt (de drie punten van ESMA zijn een prima checklist), staat straks veel sterker als de duurzaamheid gegevens ook gemarkeerd moeten worden. Want dezelfde discipline rond juistheid, consistentie en volledigheid geldt dan onverkort voor de ESRS-laag."