De versnippering van zorgdata-initiatieven in Nederland is al langer een bekend knelpunt. Regionale en landelijke programma’s ontwikkelen zich vaak parallel, waardoor verschillen ontstaan in standaarden, keuzes en technische invulling. Met nieuwe afspraken tussen het Ministerie van VWS, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en CumuluZ wordt een belangrijke stap gezet richting meer samenhang en centrale regie op de ontwikkeling van de zorgdata-infrastructuur.
De partijen hebben vastgelegd hoe het landelijke programma ‘Landelijk dekkend netwerk’ zich verhoudt tot regionale datavoorzieningen. Daarmee wordt explicieter gestuurd op de samenhang tussen bestaande bouwstenen en nieuwe ontwikkelingen, zodat initiatieven elkaar versterken in plaats van parallel of concurrerend naast elkaar te bestaan.
Van losse bouwstenen naar samenhang in ontwikkeling
Een belangrijk uitgangspunt in de nieuwe afspraken is dat regionale en landelijke initiatieven niet langer los van elkaar mogen worden ontwikkeld. Via het Coördinatieteam Digitale Samenwerkingsinitiatieven van Zorgverzekeraars Nederland wordt actief gestuurd op afstemming tussen bestaande infrastructuurcomponenten en nieuwe ontwikkelingen.
Hiermee verschuift de focus in de sector van individuele innovatie naar gecoördineerde ontwikkeling. Niet alleen de vraag wat er gebouwd wordt is relevant, maar vooral hoe verschillende bouwstenen zich tot elkaar verhouden binnen een bredere architectuur. Dit moet voorkomen dat oplossingen technisch wel werken binnen een regio, maar moeilijk schaalbaar zijn naar landelijk niveau.
Sturing op financiering en architectuurkeuzes
Opvallend in de afspraken is dat ook de financiering van nieuwe initiatieven strakker wordt gekoppeld aan samenhangende architectuurprincipes. De toekenning van publieke middelen moet bijdragen aan een consistente ontwikkeling van de infrastructuur en het ontstaan van nieuwe versnippering voorkomen.
Daarmee ontstaat een meer sturend model waarin niet alleen de inhoud van projecten wordt beoordeeld, maar ook de mate waarin zij passen binnen een gezamenlijk architectuurbeeld. Dit heeft directe impact op hoe zorgorganisaties, regio’s en leveranciers hun digitale strategie vormgeven.
Aansluiting op Europese ontwikkeling en toekomstige eisen
De afspraken sluiten aan op bredere Europese ontwikkelingen, waaronder de European Health Data Space (EHDS), waarin steeds strengere eisen worden gesteld aan interoperabiliteit en herbruikbaarheid van gezondheidsdata.
Door nu te sturen op samenhang tussen regionale en landelijke initiatieven wordt geprobeerd om toekomstige aanpassingen in de infrastructuur te beperken. In plaats van achteraf harmoniseren, wordt ingezet op vooraf afgestemde keuzes in standaarden, datamodellen en infrastructuurprincipes.
Naar een gecoördineerd zorgdata-ecosysteem
De kern van de afspraken ligt in het creëren van een meer gecoördineerd zorgdata-ecosysteem, waarin regionale en landelijke initiatieven onderdeel zijn van één samenhangende ontwikkeling. Dit vraagt om continue afstemming tussen beleidsniveau, zorgpraktijk en technologie, waarbij architectuurkeuzes steeds vaker gezamenlijk worden bepaald.
Daarmee ontstaat een verschuiving van “meerdere initiatieven naast elkaar” naar “één ontwikkelrichting met verschillende bouwstenen”. Dit is essentieel om interoperabiliteit niet achteraf te hoeven oplossen, maar vanaf de basis in te bouwen in de zorgdata-infrastructuur.
