Er lopen twee verhalen over databeschikbaarheid door elkaar en ze staan haaks op elkaar. In het ene verhaal maakt bredere uitwisseling zorg sneller, veiliger en beter afgestemd. In het andere verhaal ondermijnt centralisatie het medisch beroepsgeheim en creëert het aantrekkelijke doelwitten voor hackers. Deze maand kwamen beide verhalen scherp bij elkaar.
Alarm van privacyorganisaties over Mitz en EHDS
Vijf privacyorganisaties, waaronder Platform Burgerrechten en Privacy First, sloegen alarm over de beleidskoers van VWS. Hun bezwaar richt zich op Mitz en de EHDS. In Mitz kunnen volgens de organisaties tienduizenden zorgverleners tegelijk toegang krijgen tot medische dossiers, waardoor de dossierhoudende arts de controle verliest. De EHDS werkt automatisch, met een opt-outregeling voor wie niet mee wil doen. Volgens de organisaties staat dat op gespannen voet met het medisch beroepsgeheim en met artikel 8 EVRM.
MIND, het platform voor mentale gezondheid, kwam met een aanvullend signaal. Na de hack bij ChipSoft en verschillende recente datalekken in de zorg vindt MIND het onverantwoord om de schaal van elektronische gegevensuitwisseling verder te vergroten voordat de basisveiligheid op orde is. Directeur Dieneke Bos wees op een concreet gevolg: cliënten die minder open durven te praten met hun behandelaar uit angst dat vertrouwelijke gesprekken op straat komen te liggen.
De KNMG staat niet in dat kamp, maar signaleert wel iets soortgelijks. Ook zij vindt dat de overgang van expliciete toestemming naar een opt-outsysteem overleg met de beroepsgroep vereist, omdat het aan het beroepsgeheim raakt.
Het alternatief: gerichte uitwisseling
Wat opvalt: de kritiek komt niet van tegenstanders van digitalisering. Ze komt van organisaties die vinden dat de huidige beleidskoers de belofte van digitalisering ondergraaft door vertrouwen op het spel te zetten. Het alternatief dat de privacyorganisaties zelf voorstellen is opvallend concreet: gerichte uitwisseling tussen direct betrokken zorgverleners, informed consent binnen een behandelrelatie en een echte opt-out voor de EHDS. Of dat werkbaar is voor grensoverschrijdende zorg blijft de vraag. Maar de vraag negeren wordt lastiger.
